Borelioza

Boreliozę, chorobę przenoszoną przez kleszcze powoduje szczególny gatunek bakterii – krętki (łac. Spirocheta). Są one jedną z najstarszych gatunków bakterii istniejących na Ziemi.

Rozróżniamy 8 rodzajów krętków: Borrelia, Brachyspira, Brevinema, Christispira, Leptonema, Leptospira, Spirochaeta, Treponema. Rodzaj krętka, powodujący boreliozę należy do rodzaju Borrelia. Boreliozę wywołują najczęściej: Borrelia burgdorferi, Borrelia afzalii oraz Borrelia garinii. Dotychczas zostały zidentyfikowane te trzy główne organizmy, ale do powodujących zakażenia u ludzi dodane zostały B.lonestari, B.valaisiana, B.andersonii, B.japonia, B.lusitanie, B.turdae, B.tanukii, B.spielman oraz B.bassettii. Ponieważ te różne mikroorganizmy powodują infekcję typu boreliozowego (objawy) uważa się je za część grupy boreliozy z Lyme.

Borrelia burgdorferi uważana jest za podstawowy czynnik boreliozy w Stanach Zjednoczonych, a Borrelia afzalii oraz Borrelia garinii w krajach europejskich i azjatyckich. Dodatkowo uważa się, ze Borrelia burgdorferi jest podstawowym czynnikiem artretyzmu, Borrelia afzalii problemów dermatologicznych, a Borrelia garinii jest głównym czynnikiem neuroboreliozy. Jednak te stwierdzenia są zbyt uproszczone i często niedokładne. Mimo, że Borrelia burgdorferi częściej występuje w Stanach Zjednoczonych, a inne w Europie i Azji, to wszystkie występują na wszystkich trzech kontynentach, a zakażenie więcej niż jednym rodzajem bakterii zdarza się często. Ponadto wszystkie potrafią powodować objawy o różnym charakterze. Nie ma ograniczeń związanych z kontynentami. Wszystkie gatunki Borrelii są chorobotwórcze.

Krętki boreliozy są przenoszone głównie przez kleszcze, ale nie jest to jedyna droga rozprzestrzeniania się tych bakterii. Żywe krętki zostały również wykryte u komarów, roztoczy, pcheł oraz gryzących much. Ponadto badania wskazują, iż zaraźliwe krętki znajdują się w kobiecym mleku, moczu czy nasieniu osób chorych na boreliozę. Tym samy istnieje ryzyko zakażenia wewnątrzmacicznego – z matki na dziecko.

Krętki boreliozy (choroby z Lyme) są spiralnego kształtu i w takiej formie penetrują żywe tkanki. Łatwość poruszania się oraz ogólna morfologiczna struktura krętków pozwala tym mikroorganizmom kolonizować wysoce lepkie środowiska, takie jak tkanki łączne czy tkanki kolagenowe stawów, które powstrzymują ruch innych bakterii. Ponadto przenoszenie przez nasienie do tkanek pochwy powoduje, że należy brać pod uwagę możliwość zakażenia drogą płciową.

Organizmy Borrelii potrafią szybko zmieniać własną strukturę genetyczną w odpowiedzi na presję środowiska. Niechętnie poddają się hodowli in vitro w laboratoriach i są szczególnie wymagające, jeśli chodzi o rodzaj pożywek. Hodowla krętków oraz środki jej utrzymania są bardzo skomplikowane, czasochłonne i kosztowne. Patologiczne krętki mają również zdolność do łatwych deformacji, co krzyżuje standardowe czynności badawcze. Ponadto krętki rosną bardzo powoli. W odróżnieniu do wielu innych bakterii, które dokonują podziału co około dwadzieścia minut, u krętków trwa to 8-10 godzin.

Krętki boreliozy w niekorzystnych dla nich warunkach poddają się transformacji formy fizycznej, zmieniając się w formę cyst. Wyłaniają się z nich w czasie, kiedy warunki do ich funkcjonowania osiągną wymagane optimum. Krętki mogą przejść w formę cyst już w przeciągu jednej minuty zachowując zdolność do życia do 10 miesięcy i przetrwać zamrażanie i odmrażanie, zachowując zdolność do zakażenia.

Borelioza jest chorobą coraz częściej spotykaną oraz stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. W Stanach Zjednoczonych to najbardziej rozpowszechniona choroba, rozprzestrzeniana przez nosicielstwo. Wpływ boreliozy na człowieka jest często bardzo poważny, a liczba ludzi zakażonych rośnie z roku na rok.

Sposoby zakażenia się boreliozą, jej często niespecyficzne objawy utrudniają w wielu przypadkach prawidłową diagnozę.

Leczenie objawów boreliozy utrudniają mechanizmy „obronne” krętków Borreli. Skuteczne leczenie jest możliwe tylko dzięki połączeniu wielu środków zarówno farmakologicznych jak i naturalnych o szerokim spektrum działania.